12: Ty też możesz zostać autorem

12: Ty też możesz zostać autorem

Każdy z nas na co dzień wielokrotnie spotyka się z najróżniejszymi przejawami działalności twórczej. Czytamy przecież rozmaite książki czy też artykuły, słuchamy muzyki na koncertach lub w radio, oglądamy filmy w kinie czy też w telewizji, podziwiamy obrazy lub rzeźby w muzeum, odwiedzamy wystawy fotografii, czy też używamy różne programy komputerowe albo relaksujemy się przy rozmaitych grach. Bez względu jednak na dziedzinę kultury czy sztuki, którą dany utwór reprezentuje (np. literatura, kino, malarstwo, muzyka, itp.), każdy utwór podlega ochronie prawa autorskiego, o czym chciałbym krótko opowiedzieć w tym odcinku mojego bloga.

Tylko czy utworem chronionym przez prawo autorskie jest jedynie wybitne dzieło jakiegoś uzdolnionego malarza, muzyka lub pisarza, czy też takiej ochronie prawnej podlegają także utwory każdego z nas – nawet jeśli nie posiadamy talentu artystycznego? Innym słowy, czy utworem można nazwać także największy kicz, chałturę lub gniot – który nie ma żadnej większej wartości artystycznej? Otóż odpowiedź na tak zadane pytanie jest pozytywna, a zatem ochronie prawa autorskiego podlegają wszystkie utwory, nawet jeżeli – w naszej subiektywnej opinii – są to „najgorsze” wytwory rozmaitych grafomanów, chałturzystów i osób bez talentu.

W związku z tym powstaje pytanie, czym właściwie jest utwór w rozumieniu prawa autorskiego? Otóż utworem jest każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia.

I tak, aby zrozumieć powyższą definicję utworu należy krótko omówić jej poszczególne elementy. Przede wszystkim, przejawem działalności twórczej jest swoiste uzewnętrznienie danego rodzaju działania człowieka. Dlatego też utworem nie będą wytwory działalności np. maszyn, zwierząt, czy też natury.

Po wtóre, niezbędnym warunkiem tej działalności twórczej jest jej “indywidualny charakter”, który płynie z osobowości autora (tzw. piętno twórcy). Utwór jest zatem rezultatem pracy o charakterze intelektualnym lub artystycznym, który odróżnia się od innych dzieł. Stopień indywidualizmu autora w stworzonym przez niego utworze może być rozmaity, jeśli jednak jest niewielki – uznanie takiego wytworu działalności intelektualnej lub artystycznej jako utworu może być postawione pod znakiem zapytania.

Po trzecie, ten przejaw działalności twórczej musi być ustalony w jakiejkolwiek postaci. Innymi słowy, utwór jest wprawdzie wytworem intelektualnym lub artystycznym stworzonym w umyśle autora, ale niezbędnie konieczne jest to, aby twórca go uzewnętrznił. Musi zatem nadać mu jakąś formę, możliwą do percepcji przez kogokolwiek innego oprócz samego autora, czyli dokonać „ustalenia” dzieła. Dlatego też np. sam pomysł napisania książki czy też namalowania obrazu, który tkwi jedynie w głowie autora, ale nie został przelany na papier czy też na płótno, nie jest jeszcze utworem.

Po czwarte – o czym była już mowa wcześniej – prawo autorskie nie uzależnia ochrony dzieła od jego wartości artystycznej, a zatem utworem może być przykład najgorszego (w naszej subiektywnej opinii) kiczu lub grafomaństwa.

Po piąte, prawo autorskie chroni dzieło niezależnie od jego przeznaczenia, gdyż nie wymaga ono, aby utwór czemukolwiek konkretnemu służył (nie musi mieć żadnego przesłania, celu, czy odczuć estetycznych).

Po szóste, każdy sposób wyrażenia utworu jest w świetle prawa autorskiego dopuszczalny. Mogą to zatem być np. zapisy nut, kartki z tekstami, rysunki, namalowane płótna, itp.

Przykładowo wskażę zatem, iż utworami są wszelkie dzieła: plastyczne, fotograficzne, muzyczne i słowno-muzyczne, audiowizualne (w tym filmowe), sceniczne i sceniczno-muzyczne, lutnicze, architektoniczne, wzornictwa przemysłowego, a także wyrażone słowem, symbolami matematycznymi, znakami graficznymi (literackie, publicystyczne, naukowe, kartograficzne oraz programy komputerowe).

Dlatego też musimy zawsze pamiętać, że każdy z nas może zostać autorem utworu (czyli twórcą), dzięki czemu podlegamy ochronie prawa autorskiego. Dodam jedynie, że prawo autorskie nie wymaga żadnej rejestracji czy też zgłoszenia utworu w jakimkolwiek urzędzie.

Dodaj komentarz

Close Menu